Нақши забони давлатӣ дар таҳкими ҳувияти миллӣ ва рушди ҷомеа

Бахшида ба Рӯзи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Забон на танҳо восит1алки яке аз сутунҳои асосии ҳувияти миллӣ ва пояи фарҳангии ҳар як миллат маҳсуб меёбад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, забони тоҷикӣ ҳамчун забони давлатӣ на танҳо рамзи истиқлолият, балки унсури ягонагии миллӣ ва таҳкими давлатдории муосир мебошад. Бо дарназардошти аҳамардошти аҳаммияти таърихӣ ва сиёсиву иҷтимоии забон, ҳамасола 5-уми октябр дар кишвар Рӯзи забони давлатӣ таҷлил мегардад, ки ин иқдом аз ҷониби давлат ва ҷомеа ҳамчун арҷгузорӣ ба арзишҳои миллӣ ва забони модарӣ пазируфта шудааст.

Забони давлатӣ ва пояҳои ҳуқуқии он

Мафҳуми «забони давлатӣ» дар асоси Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» муайян гардидааст. Дар моддаи 2-уми Қонуни мазкур омадааст:

«Забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон забони тоҷикӣ буда, истифода ва рушди он дар тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ ва давлатӣ кафолат дода мешавад.»

Ин санадҳои меъёрӣ ҳуқуқии муҳимеро дар самти ҳифз, рушди илмӣ ва татбиқи амалии забони давлатӣ таъмин менамоянд. Ҳукумати кишвар ҳамасола чорабиниҳои фарҳангиву маърифатӣ, конфронсҳои илмӣ ва барномаҳои таълимиро барои боло бурдани нуфуз ва мақоми забони тоҷикӣ роҳандозӣ менамояд.

Забони тоҷикӣ ҳамчун мероси фарҳангӣ ва таърихӣ

Забони тоҷикӣ бо таърихи ҳазорсолааш яке аз забонҳои бой ва пурғановати олам маҳсуб меёбад. Он дар давраҳои гуногуни таърихӣ ҳамчун забони адабиёт, илму фарҳанг ва дипломатия хизмат намудааст. Осори адибону мутафаккирони бузурги тоҷик, аз ҷумла Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Хайём, Аттор, Саъдӣ, Ҳофиз ва дигарон дар ҳамин забон навишта шуда, то ба имрӯз ҳамчун ганҷинаи нодири фарҳанги ҷаҳонӣ шинохта мешаванд.

Дар замони муосир низ забони тоҷикӣ дар тамоми арсаҳои ҳаёти сиёсӣ, иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва фарҳангии кишвар мавқеи асосиро ишғол менамояд. Талошҳои пайвастаи Пешвои миллат ва сиёсати забондӯстонаи давлат имкон доданд, ки нуфузи забони тоҷикӣ на танҳо дар дохили кишвар, балки дар арсаи байналмилалӣ низ боло равад.

Масъалаҳои ҷорӣ ва дурнамо

Бо вуҷуди дастовардҳо, масъалаҳои марбут ба сатҳи баланди истифодаи забони давлатӣ, бахусус дар муҳити коргузорӣ, муассисаҳои таҳсилоти олӣ ва миёна, расонаҳои хабарӣ ва фазои рақамӣ, ниёз ба таҳлилу чораҷӯиҳои иловагӣ доранд. Ҳанӯз ҳам баъзе падидаҳои бегонапарастӣ, истифодаи васеи вожаҳои ғайритоҷикӣ дар суханрониҳо ва навиштаҷот ба назар мерасад.

Аз ин лиҳоз, зарур аст, ки:

Муассисаҳои таҳсилотӣ ба омӯзиши амиқи забони тоҷикӣ ва таърихи он диққати бештар диҳанд;

ВАО ва шабакаҳои иҷтимоӣ ба таблиғи забони дуруст ва меъёрии тоҷикӣ машғул шаванд;

Забоншиносон, муҳаққиқон ва аҳли зиё корҳои илмӣ ва амалӣеро анҷом диҳанд, ки рушди забони давлатӣ ва мутобиқсозии он ба талаботи замонро таъмин намоянд.

Забони давлатӣ на танҳо василаи гуфтор, балки рукни асосии давлатдории миллӣ мебошад. Ҳифз ва рушди забони тоҷикӣ — эҳтиром ба таъриху фарҳанг ва ояндаи миллат аст. Маҳз тавассути забони модарӣ инсон ба арзишҳои ахлоқӣ, илмӣ ва фарҳангии ҷомеа мепайвандад.

Таъмини рушди устувори забони давлатӣ, боло бурдани фарҳанги сухан, мустаҳкам намудани мавқеи он дар ҷомеа ва тарбияи эҳсоси ифтихори миллӣ дар заминаи забони модарӣ — вазифаи муқаддаси ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон ба шумор меравад.

Бо чунин нигариш, таҷлили Рӯзи забони давлатӣ бояд на танҳо як санаи расмӣ, балки рӯзи тааммул, таҳлил ва тақвияти масъулияти шаҳрвандии мо дар баробари забони модариамон бошад.

Судяи Суди вилояти Хатлон

Назарзода Аҳлидин Саид